Mali uređaji, veliki okolišni izazov: Međunarodni dan elektronskog otpada 2026.

14. oktobar – Međunarodni dan elektronskog otpada

Elektronski uređaji postali su neizostavan dio svakodnevnog života. Međutim, sve veća potrošnja, kraći vijek upotrebe i ubrzana zamjena elektronskih proizvoda doprinose nastanku jedne od najbrže rastućih kategorija otpada u svijetu.

Povodom Međunarodnog dana elektronskog otpada, koji se obilježava 14. oktobra, ove godine posebna pažnja posvećena je konceptu Fast Tech – malim, pristupačnim elektronskim uređajima koji se često kupuju, kratko koriste i brzo odbacuju.

Elektronski otpad – globalni izazov

Prema izvještaju The Global E-waste Monitor 2024, koji su objavili Međunarodna telekomunikacijska unija (ITU) i Institut Ujedinjenih nacija za obuku i istraživanje (UNITAR), u svijetu je tokom 2022. godine nastalo rekordnih 62 miliona tona elektronskog otpada, od čega je samo 22,3% dokumentovano kao formalno prikupljeno i reciklirano na okolišno prihvatljiv način.

Projekcije pokazuju da bi godišnja količina elektronskog otpada do 2030. godine mogla dostići 82 miliona tona.

Ovi podaci ukazuju na sve veći raskorak između količina elektronskog otpada koje nastaju i kapaciteta za njegovo pravilno prikupljanje i obradu.

Fast Tech – mali uređaji, veliki problem

Ovogodišnja kampanja, koju organizuje WEEE Forum, usmjerena je na kategoriju Fast Tech, koja obuhvata male elektronske proizvode poput slušalica, kablova za punjenje, USB adaptera, dekorativne LED rasvjete i drugih svakodnevnih uređaja.

Iako su pojedinačno mali, ovi proizvodi zajedno predstavljaju značajan izazov za sisteme upravljanja otpadom.

Dodatni problem predstavlja činjenica da se neispravni uređaji često odlažu zajedno s miješanim komunalnim otpadom ili godinama ostaju pohranjeni u domaćinstvima, umjesto da budu predati odgovarajućim sistemima prikupljanja.

Od okolišnog rizika do vrijednog resursa

Elektronski otpad sadrži različite vrijedne materijale, uključujući bakar, aluminij, zlato i druge metale koji se odgovarajućim postupcima mogu ponovno iskoristiti.

Istovremeno, pojedine komponente elektronskog otpada sadrže opasne supstance koje, usljed neadekvatnog postupanja i obrade, mogu predstavljati rizik za okoliš i zdravlje ljudi.

Zbog toga upravljanje elektronskim otpadom zahtijeva sistemski pristup koji obuhvata prevenciju nastanka otpada, produženje životnog vijeka proizvoda, popravku, ponovnu upotrebu, odvojeno prikupljanje i reciklažu.

Primjena principa cirkularne ekonomije omogućava da se vrijedni materijali zadrže u upotrebi što duže, smanjujući potrebu za eksploatacijom novih prirodnih resursa.

Cirkularna ekonomija kao dio rješenja

Međunarodni dan elektronskog otpada podsjeća na važnost odgovornijeg odnosa prema elektronskim uređajima tokom njihovog cjelokupnog životnog ciklusa.

Razvoj efikasnih sistema upravljanja otpadom, unapređenje infrastrukture za odvojeno prikupljanje, jačanje odgovornosti proizvođača i podizanje svijesti građana predstavljaju važne korake prema održivijem korištenju resursa.

Elektronski otpad nije samo pitanje pravilnog odlaganja, nego i prilika za očuvanje resursa, razvoj cirkularne ekonomije i smanjenje negativnih uticaja na okoliš.

Izvori: WEEE Forum – International E-Waste Day 2026; ITU/UNITAR – The Global E-waste Monitor 2024; Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) – Electronic Waste.

nLogic team